Youth Response to “Securing the Country’s Future: A Summit for Change”

Delivered 22 July 2015

To former Chief Justice Reynato Puno, former Secretary Jun Enriquez of Budget and Management and of Finance, sa mga bumubuo ng Bagong Sistema, Bagong Pag-asa Movement, to the individual and organizational participants of today’s summit, to the different sectors, isang malaya, mapayapa, at magandang hapon sa ating lahat.

Buong kababaang-loob ko pong ikinararangal ang mapiling magsalita para sa kabataan sa pagtatapos ng summit ngayong hapon. Pero batid ko pong kasama sa karangalang ito ang dalawang tungkulin – ang tungkuling kilalanin at suriin ang hakbang na dapat gawin at ang tungkuling hikayatin ang kabataang Pilipino na yakapin ang nararapat na hakbang at ang mga kaakibat nitong responsibilidad.

Nakasalalay ang kinabukasan ng Pilipinas at lahat ng Pilipino sa summit na ito at sa lahat ng kilos para maisakatuparan ang napagkasunduan ngayong hapon. Sana’y malinaw sa ating mga kalahok ang dapat gawin: ipanawagan sa Pangulo, sa Kongreso, at sa ating bayan na napapanahon na ang pagpupulong ng isang kumbensyon o con-con para baguhin ang Konstitusyon ng Pilipinas. Para sa aking kapwa kabataan, alam ba natin na merong ganitong pagtitipon ngayon? Aaminin ko, kung hindi ako naimbitahan ng aking kaibigang si Jerome dela Cruz na magsalita, hindi ko malalaman na meron palang kilusan at ganitong summit. Palakpakan po natin siya. At medyo kinabahan ako nang malamang pagbabago pala ng Saligang Batas ang nais ng Bagong Sistema, Bagong Pag-asa Movement. Pero sa huli, hindi tayo dapat matakot na yakapin ang pagbabago, kung ito ang unang hakbang tungo sa ikauunlad ng ating bansa at ng ating mga kababayan.

Alam kong hindi basta-bastang aklat lamang ang hawak ko ngayon [raise the 1987 Constitution]. Bagkus, mahalaga ang ating Saligang Batas dahil dito nag-uugat hindi lamang ng istruktura ng ating pamahalaan kundi ng buong lipunan. Sa kanya nakasalalay ang mga kalayaan ng bawat Pilipino, at siya ang nag-aatas ng mga batas at mga adhikaing dapat isakatuparan ng ating Estado. The Constitution is the fundamental and supreme law of the land, an expression of the people’s will as sovereign, and defines not only the balance of power in government but also the arrangement and aspirations of society.

In fairness to our present Constitution, it has been able to perform its intended purpose: to rebuild and strengthen the institutions of Philippine democracy in the shortest time possible after predominantly one-man rule. Let us go back to our history, let us know about it and learn from its lessons. In June 1986, the Constitutional Commission that drafted our present Charter convened for the first time. Its mission? “To hasten the return of normal constitutional government”.[1] Tungkulin ng Komisyong makabuo ng Saligang Batas nang sa gayo’y makapanumbalik ang ating bayan sa normal at demokratikong sitwasyon. The present Constitution guaranteed that no person can ever abuse the powers of government ever again, mandated safeguards and institutions to eradicate graft and corruption, provided for a bill of rights that respected people’s freedoms and policy declarations that the State shall pursue to face the issues of economic development, poverty alleviation, labor, education, and the development of the country’s societal institutions.

Pero, marami nang mga suliraning kailangang harapin na wala pa naman dalawampu’t walong taon na ang nakakaraan. Nandyan ang globalisasyon at ASEAN integration at ang mga kahihinatnan nito, ang pagbabago sa klima ng mundo at ang mga sakunang dala nito (lalo na sa mga bansang gaya natin), at ang pang-aagaw ng ibang bayan sa ating lupain na nagaganap sa loob mismo ng ating bakuran. Patuloy din ang mga suliraning kinaharap noong panahong binubuo ang ating Konstitusyon: ang kahirapan at kagutuman, ang kawalan ng trabaho sa kabila ng paglago ng ekonomiya, ang paghahari ng sentro habang konting pansin lang ang nabibigay sa kanayunan, ang patuloy na pangingibabaw ng mga dinastiyang pulitikal sa halos lahat ng mga pulo ng ating bansa, at ang pagiging mailap ng kapayapaan para sa ating mga kapatid na Muslim, Kristiyano, at lumad o indigenous people sa Mindanao. Halimbawa, hahayaan ba nating masayang ang lahat ng pagsisikap para sa tunay na kapayapaan, dahil lamang hindi tugma sa ating kasalukuyang Konstitusyon ang pinapanukalang batas at pamahaalang parlamentaryo para sa Bangsamoro? It is precisely for our brothers and sisters that we must ensure legal technicalities or limitations will not interfere or thwart the road towards a just and lasting peace in our country.

Sabi nga ni retired Chief Justice Reynato Puno nang ilunsad ang Bagong Sistema, Bagong Pag-asa Movement noong isang buwan, “Para tayong nasa isang barko, isang barko na napakarami ng butas….[Tapalan man natin ang isang butas], kung hindi natin tatapalan ang iba pa, lulubog at lulubog po ang barko—at iyan po ang bayan natin.”[2] Nais ko pong dagdagan ang ginamit niyang analohiya. Iba na ang uri at lakas ng mga along humahampas sa barko ng ating bayan sa kasalukuyan sa mga alon ng lumipas na panahon. Nararapat na marahil pagtibayin ang ating barko gamit ang ibang materyal, o kaya’y gumawa ng panibagong barko, para harapin ang mga alon at makarating sa nais nating mapuntahan bilang isang lahi, bilang isang bansa. Magagawa lamang ito kung mag-aambag ang lahat ng Pilipino, kung makikilahok tayo at ang ating mga pinuno sa paghuhulma at pagpapatibay ng bagong kasunduan, ng Covenant.

We have already put into place multiple solutions, all the while mindful of the limits in our Charter. We have already persevered through our belief in the Creator and our hard work. In the face of adversity, we have held our ground countless times. Sabi nga pagkatapos ng bagyo, the Filipino spirit is waterproof. But until when and how far ahead can our resilience take us?

The Constitution must not be seen as a straitjacket. Rather, it must be allowed to evolve and be of service to the issues and challenges confronting the present. Kailangan nitong magbago upang makasunod tayong Pilipino sa panahon. Kung hindi, mawawalan lamang ito ng saysay, at mawawalan ng saysay ang lahat ng pinaplanong hakbang para mapaunlad ang ating bayan at lipunan. If a Constitutional Convention and a revision of the Constitution are the steps necessary toward finally addressing many of the country’s long-running ills, then let us not hesitate to call for it. Hindi na pwede ang “pwede na”.

Now that the summit has shown us that the time is ripe for a Constitutional Convention, it’s time I talk about the role the youth will and must play in sounding for its need and in the Convention itself. Why the youth? The reason is simple. There is a need to infuse fresh blood, young heart, and new perspectives to our system. Where else do we start but on the roots? Saan tayo magsisimula kung hindi sa mismong ugat?

Ano ba ang responsibilidad nating kabataan? Balikan ulit natin ang kasaysayan. For the longest time, attempts of changing the Constitution have been feared. Baka daw magamit para pahabain ang pananatili sa kapangyarihan ng sinumang namumuno sa pamahalaan. But, there is nothing to fear, as long as the new Constitution is drafted properly and with no selfish intentions, obvious or hidden. Thus, we, the youth, have the responsibility of safeguarding the integrity of the proceedings. We must ensure that genuine debate takes place on the halls of the Convention, and not railroading or the prevalence of interests other than that of the people as a whole.

But procedure must be followed by substance. Abutin natin ang kapwa mga Pilipino sa buong kapuluan, mula Batanes at Tawi-Tawi. Hingin at pakinggan natin ang kanilang mga hinaing at hangad na maginhawa, masagana, at mapayapang buhay. At siguraduhin nating makakarating ang kanilang tinig sa mga bubuo sa ating Saligang Batas. Ito na ang pagkakataon. O mas maganda pa, tulungan natin silang maparating mismo sa ating mga pinuno at sa mga gagawa ng ating bagong Saligang Batas ang kanilang sitwasyon at kahilingan. We must transcend our limitations, know about our countrymen, speak out, and be heard.

There have been many debates for the past few hours, and let’s admit it for the past few years, about the seven-point plan: restructuring government, distributing powers, reforming the electoral system, broadening the inclusiveness of growth, promoting social equity and equality, strengthening accountability and integrity, and safeguarding territorial integrity and peace and order. All discussions have yielded various insights and solutions that merit further study and debate. Maybe changes in our present electoral system will lead to opening up the venues of power for those who do not have the family or star-quality names or resources but have the best intentions and best actions for the good of our people. Perhaps the reforms can go hand in hand with each other. Maybe a change in the system and distribution of powers will lead to a more responsive government, speeding much needed social services, finally strengthening the periphery or the rural areas, and weeding out corruption and patronage once and for all.

Although I feel strongly in favor of certain features for the new fundamental law of the land, I cannot impose what the youth as a whole and what 100 million Filipinos should think and accept is necessary. Wala po sa kamay ng iisang o iilang tao, o sa iisa o iilang pamilya lamang ang mga sagot sa mga hamon sa  Pilipinas. Pero ano ba ng mga hamon natin? Paano ba natin sila masosolusyonan? Masasagot lamang natin ang mga tanong na ito kung makikilahok ang bawat Pilipino. Binanggit ko na kanina ang malalaking isyu, pero hindi lang iyan. Napakarami pang mga problema na naghihintay lang na mabigyang-pansin, mapagkabit-kabit, at mabigyang-tugon. Hindi dapat maging hadlang ang ating edad, pinagmulan, napag-aralan, at katayuan sa buhay sa pagbabalangkas ng panibagong Konstitusyon na magiging malaking hakbang para matugunan ang mga hinaing at adhikain ng bayan.

It must be the duty of each Filipino to think, to study, to propose, and to fight for the constitutional reforms they believe would be for the betterment of the Philippines in the long term.

Huwag nating hayaan ang pagkakataong ito na lumipas, habang busilak ang intensyon ng mga tumatawag ng pagbabago, habang wala naman sa kanila ang naghahangad ng kapangyarihan sa susunod na halalan. Bagkus, pang-matagalan at para sa lahat ng Pilipino ang kanilang pinaninidigan at pinaglalaban.

Tayo na kabataan! Tayo na mga Pilipino, yakapin ang kinabukasang para sa atin at mga susunod na salinlahi. Ialay natin ang ating dunong, galing, at higit sa lahat, dangal. Mabuhay at maraming salamat!

[1] http://www.gov.ph/1986/03/25/proclamation-no-3-s-1986-2/

[2] Read here.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s